Creative Citizen

Microlibrary Warak Kayu ห้องสมุดขนาดเล็กต้นทุนต่ำในเมืองเซอมารัง อินโดนีเซีย

ในภูมิภาคแถบเส้นศูนย์สูตร ซึ่งอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ ส่งผลให้สภาพอากาศเป็นลักษณะร้อนชื้น แดดจัด ฝนตกชุก สถาปัตยกรรมในแถบนี้จึงมีการปรับตัวให้รับมือได้กับความร้อนจากแสงแดด พร้อมกับฝนที่ตกจำนวนมาก ยิ่งอยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตรเท่าไร ยิ่งฝนตกหนัก จนมีคำกล่าวที่ว่า ‘ฝนแปดแดดสี่’ กันเลยทีเดียว แม้รูปลักษณ์สถาปัตยกรรมจะเปลี่ยนไปตามยุคสมัยจากปัจจัยภายนอกที่เข้ามาผสมจนกลมกลืน แต่ความผสมผสานเหล่านี้คือสเน่ห์เฉพาะตัว ดังเช่นการผสมกับสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ที่มีที่มาจากตะวันตกมาพลอดรักกับพื้นถิ่นอุษาคเนย์จึงเกิดสถาปัตยกรรมที่เรียกว่า ‘tropical modern architecture’ การแปลความของสถาปัตยกรรมร่วมสมัยในแบบนี้ พบได้หลากรูปแบบตามวัสดุ ช่างฝีมือของแต่ละท้องถิ่น อย่างที่เกาะชวา เมืองเซอมารัง ประเทศอินโดนีเซีย กำเนิดโครงการ Microlibrary Warak Kayu ห้องสมุดขนาดเล็กในชุมชน เป็นโครงการห้องสมุดชุมชนลำดับที่…

Continue Reading

A Walking Forest ป่าเดินได้ในเยอรมนี เรียกร้องพื้นที่สีเขียวให้คนเมือง เสริมระบบนิเวศน์ให้พืชพันธุ์

โปรเจ็กต์น่ารักๆ นี้ ทำง่ายๆ เพียงแค่เอาต้นไม้ พุ่มไม้ ใส่บนล้อ แล้วเข็นไปจอดตรงโน้นทีตรงนี้ทีทั่วเมือง ให้ชาวเมืองได้มาชื่นชมสีเขียวๆ ของธรรมชาติ แต่ถึงจะง่าย โปรเจ็กต์ที่ว่าก็กลับสร้างให้เกิดบทสนทนาที่น่าคิดมากมายเลยทีเดียว Wanderbaumallee คือเจ้าของโปรเจ็กต์ดังกล่าว พวกเขานำเอาต้นไม้และพุ่มไม้ดอกที่ดึงดูดแมลง จำนวน 10 ต้น มาประกอบขึ้นบนรถเข็นไม้ที่ออกแบบให้มีส่วนของที่นั่งไว้ด้วย ดังนั้นเวลาเข็นไปจอดทิ้งไว้ที่ตรงไหนของเมืองสตุทท์การ์ท ประเทศเยอรมนี ชาวเมืองก็เลยได้เข้ามานั่งเล่นคุยกันอยู่ใต้ต้นไม้พวกนั้น ประหนึ่งเป็นสวนสาธารณะย่อมๆ ไป ... และเพียงแค่นั้นเองประเด็นความสำคัญของพื้นที่สีเขียวในเมืองใหญ่ก็บังเกิด ซึ่งมันก็ไม่ได้เกิดผลดีต่อมนุษย์ในทางตรงเท่านั้น แต่ยังก่อให้เกิดระบบนิเวศน์ที่สมบูรณ์อีกด้วย เพราะดอกไม้จะดึงดูดพวกแมลง โดยเฉพาะผึ้งที่จะช่วยในการแพร่พันธุ์พืชได้เป็นอย่างดี Wanderbaumallee…

Continue Reading

Bioclimatic Community Mosque of Pamulang ความหมายใหม่ของมัสยิดที่ไม่ยึดติดรูปแบบเดิม

ในสังคมยุคก่อน ศาสนสถานเป็นศูนย์กลางของชุมชน วิถีชีวิตได้มีความผูกพันกับศาสนาสูง สถาปัตยกรรมศาสนาได้ถูกก่อสร้างอย่างบรรจงด้วยศรัทธา ในปัจจุบันสถาปัตยกรรมศาสนาถูกตั้งคำถามถึงการมีอยู่ว่าปรับตัวตามสภาพสังคมปัจจุบันอย่างไรบ้าง หลายแห่งได้ซบเซาลงไป กลายเป็นอดีตของความรุ่งโรจน์ หลายแห่งได้ปรับตัวด้วยกิจกรรมใหม่ที่ถูกเสนอเข้ามาทำให้มีชีวิตชีวามากขึ้น พื้นที่เดิมไม่ได้เป็นแค่เพียงพื้นที่สักการะเท่านั้น แต่ได้กลายสภาพที่ลื่นไหลกับบริบทปัจจุบันมากขึ้น ในเมืองปามุลัง จังหวัดบันเติน ประเทศอินโดนีเซีย เมืองที่อยู่ทางใต้จากจาการ์ตาราว 30 กิโลเมตร ได้เกิดมัสยิดรุ่นใหม่ ในพื้นที่ใช้สอย 1,200 ตารางเมตร รองรับผู้คนได้ราว 1,000 ชีวิต เป็นสถาปัตยกรรมศาสนาที่มีแนวคิดที่ให้ความหมายใหม่ว่าในพื้นที่ของมัสยิดไม่จำเป็นต้องยึดติดรูปแบบเดิม สามารถตีความสถาปัตยกรรมศาสนาในแง่มุมใหม่ได้ และยังสามารถรองรับชุมชนโดยรอบได้อีก ออกแบบโดย RAD + ar…

Continue Reading

Museum of Us พื้นที่นี้เป็นของเรา โดยชุมชน เพื่อทุกคนใน Old Kent Road ลอนดอน

แค่ชื่อก็รู้แล้วว่าพื้นที่แห่งนี้ต้องเป็นพื้นที่สำหรับ 'ทุกคน' อย่างเท่าเทียมกัน Museum of Us เป็นพื้นที่ขนาดเล็กภายในร้านค้าเก่าของย่าน Old Kent Road ที่ได้สตูดิโอออกแบบ Fieldwork Facility มาช่วยปรับปรุงใหม่ให้กลายเป็นพื้นที่สำหรับจัดแสดงนิทรรศการ เวิร์คช็อป และกิจกรรมต่างๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับชุมชน Old Kent Road โดยเนื้อหาของนิทรรศการและกิจกรรมของ Museum of Us มักเกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์และอัตลักษณ์ของชุมชน เช่น กิจกรรม walking tour ที่พาผู้เข้าร่วมไปชมกิจการโรงงานต่างๆ…

Continue Reading

‘วรพจน์ โอสถาภิรัตน์’ โครงการ ‘พื้นที่นี้…ดีจัง’ ขับเคลื่อนสังคมสู่ชมชนที่ยังยืน

จากความเชื่อที่ว่า ‘เด็กเปรียบเสมือนเมล็ดพันธุ์แห่งชีวิตที่รอการเติบโตเพื่อเป็นพืชพันธุ์ของวันใหม่ ผลิดอกออกผลในท้องทุ่งของอนาคต ทว่าเมล็ดพันธุ์เหล่านั้น มิอาจเติบใหญ่ได้ในพื้นที่แห้งแล้งและกันดาร แต่บนแผ่นดินอันร่มรื่น ชุ่มชื้น และอิสระ เพื่อให้การฝังรากนั้นสามารถหยั่งลึกและยั่งยืน’ โครงการพื้นที่นี้… ดีจัง จึงถูกออกแบบขึ้น เพื่อทำให้ความเชื่อทั้งหมดนี้สามารถเกิดขึ้นได้จริง โดยมี วรพจน์ โอสถาภิรัตน์ (ตั้ม) เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงใหญ่ในการผลักดันและขับเคลื่อนร่วมกับทีมงานของเขา ไม่ว่าจะเป็น ปริตอนงค์ ถวัลย์วิวัฒนกุล (โซ่), พิจิตรา ศิลป์เลิศปรีชา (เกียร์), สืบสาย พูลมี (เซียน) รวมทั้งเหล่าอาสาสมัครและเครือข่ายในพื้นที่ต่างๆ ด้วยยุทธศาสตร์การทำงานทั้งแบบแนวลึกเพื่อสร้างเด็กให้เป็นนักพัฒนาที่สามารถเติบโตและขับเคลื่อนชุมชน…

Continue Reading

‘วรินทร์ อาจวิไล’ อิมมานูเอลสตริงออร์เครสตรา ยกระดับชุมชนคลองเตยด้วยดนตรี

เราเจอครูต้นกล้วย วรินทร์ อาจวิไล เมื่อสี่ปีก่อน โดยสมัยนั้นอิมมานูเอลสตริงออร์เครสตรายังไม่ถูกตั้งเป็นมูลนิธิในนามของมูลนิธิมิวสิกฟอร์ไลฟ์ ในวันนั้นเราเดินตามครูต้นกล้วยทะลุตรอกซอกซอยแผ่นสังกะสีเพื่อไปยังบ้านของเขา ซึ่งตั้งอยู่ทางด้านในของชุมชนน้องใหม่ สลัมคลองเตย ครูต้นกล้วยเป็นนักดนตรีไวโอลินที่เคยอยู่ในวงออร์เครสตราของมหาวิทยาลัยมหิดล แต่ด้วยความที่ต้องแบ่งเวลามาสอนดนตรีให้กับเด็กในชุมชนคลองเตยด้วย สุดท้ายครูต้นกล้วยผู้เชื่อว่าดนตรีจะสามารถพัฒนาและยกระดับชุมชนได้ทั้งในเรื่องของการแก้ปัญหายาเสพติด ความเหลื่อมล้ำ และการประกอบอาชีพที่ไม่สุจริตของคนในชุมชน ครูต้นกล้วยจึงตัดสินใจออกจากวงออร์เครสตราซึ่งมีรายได้หลายหมื่นต่อเดือน เพื่อมาเป็นครูสอนดนตรีให้กับเด็กๆ ที่อิมมานูเอลสตริงออร์เครสตราอย่างจริงจัง จากครั้งสุดท้ายที่เราได้คุยกับครูต้นกล้วยมาจนวันนี้ อิมมานูเอลสตริงออร์เครสตรา โรงเรียนสอนดนตรีสำหรับเด็กในชุมชนคลองเตยกลายเป็นที่รู้จักดีในแวดวงดนตรี มีความช่วยเหลือและการสนับสนุนเข้ามาอย่างต่อเนื่อง จากที่ครูต้นกล้วยต้องคอยเดินเคาะประตูตามฝาบ้านเพื่อตามเด็กให้ไปเรียน กลายเป็นว่าทุกวันนี้มีผู้สนใจเดินเข้ามาสมัครเรียนยังพื้นที่แห่งนี้เป็นจำนวนมากด้วยตัวเอง จุดเริ่มต้นของอิมมานูเอลสตริงออร์เครสตรา สมัยผมแปดขวบ มีมิชชันนารีจากประเทศนอร์เวย์เข้ามาเผยแพร่ศาสนาที่ชุมชนคลองเตย ตอนนั้นอาจาร์ยของผม (Solveig Johannessen) ซึ่งเป็นภรรยาของมิชชั่นนารี แกเป็นนักดนตรีที่เล่นดนตรีเพื่อศาสนาก็เดินทางเข้ามาด้วย…

Continue Reading

‘ระเบียงผูกมิตร’ สานสายใยเพื่อนบ้านได้ทั้งแนวราบและแนวสูง

ชีวิตเมืองทุกวันนี้วุ่นวายจนน่าปวดหัว เวลายี่สิบสี่ชั่วโมงดูเหมือนจะไม่พอให้เราใช้สอยได้อย่างมีคุณภาพอีกต่อไป  แน่นอนว่าวิถีเมืองใหญ่ที่เร่งรีบนี้ส่งผลถึงรูปแบบความเป็นอยู่และสายใยระหว่างเพื่อนบ้านที่ค่อยๆ จืดจางจากกัน   นับเป็นวิกฤตการณ์ด้านสุขภาพชุมชนที่อ่อนแอลงจนน่าวิตก รวมถึงยังเป็นชนวนที่เปิดช่องให้ปัญหาสังคมอื่นๆ งอกตามมาได้อีกหลายเรื่อง Edwin van Capelleveen นักออกแบบหนุ่มชาวดัชท์ยังคงคิดบวกว่าสุขภาพชุมชนข้อนี้ยังพอแก้ไขได้ไม่ยาก โดยหนึ่งในวิธีการที่จะลดความห่างเหินระหว่างเพื่อนบ้านได้ดีก็คือการออกแบบ ‘ระเบียงบ้าน’ เสียใหม่  วันนี้เราลองมาทำความรู้จักกับ The Social Balcony หรือระเบียงผูกมิตรของ Capelleveen กัน ไอเดียการออกแบบระเบียงนี้จริงๆ ค่อนข้างเรียบง่าย มันประกอบขึ้นจากชุดโมดูลของ ‘สะพาน’ และ ‘บันได’ ที่สามารถเชื่อมต่อระเบียงเดิมของตึกเกือบทุกแบบเข้าหากัน  ซึ่งจุดที่เชื่อมต่อถึงกันนี้ก็จะทำหน้าที่เป็นเสมือน ‘พื้นที่กึ่งสาธารณะ’ เอื้อให้ผู้อยู่อาศัยบ้านใกล้เรือนเคียงมีโอกาสได้สนทนาพาที…

Continue Reading

Spedagi จักรยานไม้ไผ่แห่งเกาะชวา สร้างงานให้ชุมชน หนุนการท่องเที่ยวท้องถิ่น

นักออกแบบชาวอินโดฯ Singgih Kartono เป็นที่รู้จักในแวดวงออกแบบนานาชาติ จากวิทยุไม้ Magno ที่เขานำเอาไม้ที่ได้จากท้องถิ่นมาใช้เป็นวัสดุหลักเพื่อเพิ่มมูลค่าความเป็นงานฝีมือให้กับตัววิทยุ และในขณะเดียวกันก็มีการปลูกไม้ทดแทนไม้ที่ถูกตัดนำมาใช้เป็นจำนวนมากกว่าเท่าตัว หลังจากส่ง Magno ให้เป็นที่รู้จัก Kartono ก็หันมาเริ่มโปรเจ็กต์ใหม่ นั่นคือ Spedagi จักรยานที่ใช้งานไม้ไผ่เป็นส่วนประกอบในงานออกแบบ Kartono ได้ไอเดียของจักรยานไม้ไผ่มาจากจักรยานที่ Craig Calfee ในสหรัฐฯ ที่ไม่เพียงทำจากไม้ไผ่ แต่ยังได้รับการออกแบบอย่างดี เมื่อบวกกับการที่อินโดนีเซียเป็นแหล่งเพาะปลูกไผ่จำนวนมาก และไผ่ก็เป็นพืชที่ปลูกทดแทนได้รวดเร็ว ในปี 2013 เขาจึงเริ่มทดลองออกแบบจักรยานไม้ไผ่ของ Spedagi ขึ้น…

Continue Reading

Food is Free: แจกฟรีพืชผัก แบ่งปันอาหารอินทรีย์ สร้างสัมพันธ์ที่ดีในชุมชน

ก่อนหน้านี้เราเคยเสนอเรื่อง Kebun Kebun Bangsar  ในกัวลาลัมเปอร์มาแล้ว ซึ่งก็ดูเหมือนว่าเรื่องของ community garden นี้กำลังเป็นที่สนใจของหลายๆ เมืองทั่วโลก เพราะนอกจากจะเป็นการสนับสนุนให้แต่ละชุมชนสร้างเกษตรกรรมเล็กๆ ที่เป็นอิสระของตัวเองขึ้นมาแล้ว community garden ที่ว่าก็ยังช่วยก่อให้เกิด sense of community ท่ามกลางสภาพสังคมที่ผู้คนส่วนใหญ่ใช้ชีวิตแบบตัวใครตัวมันอีกด้วย Food is Free Project จัดเป็น community garden อีกหนึ่งแห่งเหมือนกัน แต่ในรายละเอียดที่น่าสนใจก็คือ Food is…

Continue Reading

The Tables: เชื่อมโยงความโดดเดี่ยวในนิวยอร์กด้วย ‘ปิงปอง’

ยิ่งเมืองทันสมัยขึ้นเท่าไหร่ วิถีชีวิตของผู้คนก็ยิ่งห่างกันไปเท่านั้น ทุกคนล้วนใฝ่หาพื้นที่ส่วนตัวและไม่เหลียวมองพื้นที่ของคนรอบข้าง หรือว่าเมืองใหญ่ถูกออกแบบมาเพื่อสร้างรูปแบบชีวิตที่แปลกแยก อ้างว้าง ต่างจากสังคมเกษตรกรรมที่ทุกบ้านรู้จักเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และมีน้ำใจแบ่งปันให้กัน ดูเหมือนช่องว่างที่ว่านั้นจะน้อยกว่าอย่างเห็นได้ชัด เป็นคำถามที่ชวนคิดสำหรับชาวสังคมเมือง บรรดาชีวิตที่โดดเดี่ยวทั้งหลายจะมีอะไรยึดโยงเข้าหากันได้บ้าง เราอาจหาคำตอบได้จากสารคดีสั้นเรื่องนี้  The Tables ที่เมืองนิวยอร์ก บริเวณด้านข้างของสวนสาธารณะ Brayant โต๊ะสี่เหลี่ยมผืนผ้าสองตัว และเสียงลูกบอลพลาสติกเด้งไปมากำลังส่งเสียงขึ้นเป็นจังหวะ ลูกบอลวิ่งผ่านเนตตรงกลางโต๊ะที่ทำขึ้นอย่างเรียบง่าย มันคือกีฬาที่เรารู้จักตั้งแต่เด็กๆ 'ปิงปอง' ลูกกลมๆ สีขาวที่ส่งผ่านจากมุมหนึ่งของโต๊ะไปยังอีกด้านหนึ่ง เป็นตัวเชื่อมรอยต่อแห่งวิถีชีวิตโดดเดี่ยวหลากหลายและไม่แบ่งแยกชนชั้น ไม่ว่าจะเป็นคนไร้บ้านหรือผู้มีหน้าที่การงานมั่นคงและเกือบทุกเพศทุกวัย มาร่วมกันส่งผ่านมิตรภาพ หรือบางทีมันอาจเป็นความรู้สึกโหยหาความอบอุ่นผ่านกีฬา ดูคล้ายจะเป็นสัญลักษณ์แห่งการสื่อสารของอารมณ์ความรู้สึกระหว่างกัน เด้งไปแล้วก็สะท้อนกลับ เป็นพื้นที่อันมหัศจรรย์ที่ทุกคนต่างรอเวลาที่จะได้มีส่วนร่วมในการเล่นปิงปองกัน สารคดีสั้นเรื่องนี้ไม่เพียงบอกเล่าถึงปรากฏการณ์ที่อบอุ่นนี้เท่านั้น…

Continue Reading
Close Menu