Roof Square พื้นที่สันทนาการใต้ทางด่วน สถาปัตยกรรมคำตอบใหม่ช่วยฟื้นฟูความสัมพันธ์ชุมชน

เป็นธรรมดาของการพัฒนาเมืองใหญ่ที่ต้องสร้างสาธารณูปโภคให้ชาวเมืองได้รับความสะดวกสบายจากการเดินทาง หลายเมืองใหญ่ในโลกนิยมใช้รถไฟในการเดินทาง พื้นที่บางส่วนที่รถไฟวิ่งเข้ามาในตัวเมืองเดิมที่ไม่ได้ออกแบบพื้นที่รางเตรียมไว้ ถ้าไม่เป็นรถไฟใต้ดิน ก็จะกลายเป็นทางรถไฟลอยฟ้าแบบ BTS ที่ชาวกรุงเทพมหานครใช้ ผลจากการสร้างทางรถไฟลอยฟ้าทำให้เกิดพื้นที่เหลือของเมืองบริเวณข้างใต้ หลายแห่งกลายเป็นที่ทรุดโทรม จนเป็นปัญหาด้านทัศนียภาพกับเมือง คำถามคือมีทางแก้อย่างไรได้บ้าง? พื้นที่เหลือเหล่านี้ มีอีกคำตอบจากกรุงโซล เกาหลีใต้ กับโครงการนำร่องชื่อ Roof Square ที่นำเสนอการสร้างพื้นที่สาธารณะจากสเปซเหลือของเมืองให้มีชีวิตชีวาอีกครั้งด้วยการออกแบบ เนื่องจากการสร้างทางรถไฟจะทำให้พื้นที่ด้านล่างขาดการเชื่อมโยงกัน พื้นที่ชุมชนที่เคยเป็นเนื้อเดียวกันก็ถูกแบ่งออกจากกัน การเชื่อมโยงชุมชนทั้ง 2 ฝั่งได้ถูกเสนอทางแก้ปัญหาจากสถาปนิก HG-Architecture ด้วยการพัฒนาสะพานลอยอิมุนให้เป็นตัวเชื่อมผู้คนในชุมชนด้วยกิจกรรมที่เติมลงไปใหม่ เมื่อมองเข้าไปยังกระบวนการ มันคือการมองว่าปัญหาการขาดความเชื่อมต่อของชุมชนเดิมจากการพัฒนาเมือง วิธีแก้คือเพิ่มความเชื่อมต่อด้วยสถาปัตยกรรม กระบวนการคือการออกแบบสถาปัตยกรรมที่รองรับกิจกรรมใหม่ให้แก้ปัญหาได้ มันคือการออกแบบสะพานลอยที่ทำหน้าที่หลากหลายในพื้นที่…

Continue ReadingRoof Square พื้นที่สันทนาการใต้ทางด่วน สถาปัตยกรรมคำตอบใหม่ช่วยฟื้นฟูความสัมพันธ์ชุมชน

Bioclimatic Community Mosque of Pamulang ความหมายใหม่ของมัสยิดที่ไม่ยึดติดรูปแบบเดิม

ในสังคมยุคก่อน ศาสนสถานเป็นศูนย์กลางของชุมชน วิถีชีวิตได้มีความผูกพันกับศาสนาสูง สถาปัตยกรรมศาสนาได้ถูกก่อสร้างอย่างบรรจงด้วยศรัทธา ในปัจจุบันสถาปัตยกรรมศาสนาถูกตั้งคำถามถึงการมีอยู่ว่าปรับตัวตามสภาพสังคมปัจจุบันอย่างไรบ้าง หลายแห่งได้ซบเซาลงไป กลายเป็นอดีตของความรุ่งโรจน์ หลายแห่งได้ปรับตัวด้วยกิจกรรมใหม่ที่ถูกเสนอเข้ามาทำให้มีชีวิตชีวามากขึ้น พื้นที่เดิมไม่ได้เป็นแค่เพียงพื้นที่สักการะเท่านั้น แต่ได้กลายสภาพที่ลื่นไหลกับบริบทปัจจุบันมากขึ้น ในเมืองปามุลัง จังหวัดบันเติน ประเทศอินโดนีเซีย เมืองที่อยู่ทางใต้จากจาการ์ตาราว 30 กิโลเมตร ได้เกิดมัสยิดรุ่นใหม่ ในพื้นที่ใช้สอย 1,200 ตารางเมตร รองรับผู้คนได้ราว 1,000 ชีวิต เป็นสถาปัตยกรรมศาสนาที่มีแนวคิดที่ให้ความหมายใหม่ว่าในพื้นที่ของมัสยิดไม่จำเป็นต้องยึดติดรูปแบบเดิม สามารถตีความสถาปัตยกรรมศาสนาในแง่มุมใหม่ได้ และยังสามารถรองรับชุมชนโดยรอบได้อีก ออกแบบโดย RAD + ar…

Continue ReadingBioclimatic Community Mosque of Pamulang ความหมายใหม่ของมัสยิดที่ไม่ยึดติดรูปแบบเดิม

Naidi Community Hall ศาลาประชาคมนาอิดิ ประเทศฟิจิ แหล่งรวมกิจกรรมของคนในชุมชน

ในหลายวัฒนธรรม พื้นที่ส่วนรวมของชุมชนคือแหล่งรวมใจให้ผู้คนในชุมชนมีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน มันอาจจะเป็นลานใจกลางชุมชนสักที่เพื่อใช้ในงานสาธารณะหลากรูปแบบ ทั้งเลือกตั้ง ประชุมชุมชน แต่ในบริบทที่คุ้นเคยสำหรับบ้านเราคือลานวัดและศาลาประชาคม ศาลาประชาคมสำหรับชุมชนห่างไกลเป็นสถาปัตยกรรมขนาดเล็กที่จำเป็น เพราะทำหน้าที่เป็นศูนย์รวมชุมชนทำกิจกรรมต่าง ๆ อย่างเช่นการสร้างศาลาประชาคมหลังใหม่ (Naidi Community Hall) แทนที่ศาลาหลังเดิมก่อนหน้านี้ในหมู่บ้านนาอิดิ ประเทศฟิจิ ซึ่งถูกพายุไซโคลนพัดทำลายในปี 2559 โดยได้สำนักงานออกแบบหลากสัญชาติ Caukin Studio มาทำการออกแบบ พร้อมกับร่วมมือกับอาสาสมัคร 20 ชีวิตทั้งที่เป็นนักเรียนสถาปัตย์และช่างร่วมกันก่อสร้างศาลานี้ขึ้นมาใหม่ จุดเริ่มโครงการได้รับเงินทุนสนับสนุนจากกองทุน Jazmin ซึ่งเป็นหน่วยงานการกุศลของ Naqaqa Giving Foundation…

Continue ReadingNaidi Community Hall ศาลาประชาคมนาอิดิ ประเทศฟิจิ แหล่งรวมกิจกรรมของคนในชุมชน

Pit Terrace ระเบียงขาวกับต้นไม้เขียว ปันพื้นที่ส่วนตัวเป็นพื้นที่สาธารณะให้ชาวเมือง

“ยิ่งเราทุกคนมีความเป็นปัจเจกสูงมากขึ้นเท่าไร เราก็ยิ่งต้องการพื้นที่สาธารณะที่ปัจเจกแต่ละคนจะได้เข้ามาปฏิสัมพันธ์กันมากขึ้นเท่านั้น” คำกล่าวข้างต้นดูจะสอดคล้องกับปัญหาหนึ่งที่ Ichikawamisato เมืองเล็กๆ ในจังหวัด Yamanashi ของญี่ปุ่นกำลังเผชิญ เพราะในขณะที่ชาวเมืองต่างเดินทางไปไหนมาไหนด้วยยานพาหนะส่วนตัวเป็นหลัก และร้านค้าเล็กๆ ในชุมชนแบบที่เคยมีในสมัยก่อนก็ลดลงมาก ผลที่ตามมาก็คือ ชาวเมืองขาดการพบปะปฏิสัมพันธ์กัน และทำให้ 'ความเป็นชุมชน'​ เริ่มเปราะบาง มีปัญหา แต่ท่ามกลางปัญหาที่ว่า เรื่องที่น่าชื่นชมก็คือ เจ้าของธุรกิจร้านตัดผมเล็กๆ แห่งหนึ่งใน Ichikawamisato พยายามจะช่วยแก้ปัญหาด้วยการสร้าง​ 'พื้นที่สาธารณะ' ในอาณาบริเวณเขตของร้านขึ้นมา ร้านตัดผมแห่งนี้ว่าจ้างสถาปนิก Jorge Almazán ให้มาออกแบบพื้นที่สาธารณะหน้าร้านของพวกเขา ภายใต้โจทย์อีกข้อที่สำคัญคือ…

Continue ReadingPit Terrace ระเบียงขาวกับต้นไม้เขียว ปันพื้นที่ส่วนตัวเป็นพื้นที่สาธารณะให้ชาวเมือง

ต่อลมหายใจให้อดีต…เปลี่ยนอาคารเก่าเติมจิตวิญญาณใหม่ให้เป็นพื้นที่สาธารณะ

ปัญหาของการพัฒนาเมืองใหม่ทำให้บ้านเมืองเก่าที่ยังมีคุณค่าถูกทำลายไปอย่างง่ายดาย เพราะความไม่เข้าใจถึงความสำคัญของการรักษาอัตลักษณ์จากอดีตให้มีลมหายใจในยุคปัจจุบันได้ ใจความสำคัญของการอนุรักษ์ไม่จำเป็นต้องเก็บแต่ความเก่าไว้ให้คร่ำครึเพียงอย่างเดียว แต่มันสามารถนำมาจับปรับปรุงให้เหมาะกับวิถีชีวิตใหม่ได้เช่นกัน อย่างการเติมวิญญาณใหม่ในร่างเก่าที่หมู่บ้านเจียงเฉิน ตำบลโกสุ้น  จังหวัดนานกิง ประเทศจีน โดยมีสำนักงาน Mix Architecture สถาปนิกจากนานกิงที่รับบทมาปรุงความเก่าให้กลมกล่อม โดยพวกเขาได้เข้าไปเปลี่ยนจากบ้านร้างในหมูบ้านเจียงเฉินให้เป็นพื้นที่สาธารณะในชุมชน ร่วมสร้างโปรแกรมใหม่บนพื้นที่เก่าที่ประกอบไปด้วย ห้องสมุด ห้องชา ห้องน้ำสาธารณะ บทสนทนาเก่าและใหม่ถูกเล่าผ่านการปะทะกันของการใช้สอยที่เชื่อมกับการใช้สอยใหม่ในบ้าน ความเก่าถูกขับออกมาให้ชัดเจนด้วยการนำวัสดุใหม่ให้บอกถึงกาลเวลาที่เกิดงานนี้ขึ้น มากกว่าจะใช้วิธีลอกเลียนทำเทียมของเดิม การออกแบบใหม่จึงลดข้อจำกัดของบ้านเก่าที่ขาดความเชื่อมโยงกับภายนอก เพราะเทคโนโลยีของยุคที่สร้างบ้านนี้ยังไม่สามารถทำได้ เมื่อมีเทคโนโลยีใหม่เข้ามาช่วยจึงทำให้สถาปนิกตัดสินใจปรุงการใช้สอยจากบ้านส่วนตัวให้เป็นพื้นที่สาธารณะที่น่าใช้งานมากขึ้น ด้วยเปลือกภายนอกที่ถูกเปลี่ยนไปเล็กน้อย ภายในห้องสมุด ส่วนทางเข้าเติมชั้นหนังสือภายในห้องสมุดที่เป็นห่อสเปซตรงกลาง เจาะช่องแสงด้านบน ดึงแสงธรรมชาติลงมาเพื่อเพิ่มชีวิตชีวาด้วยแสงธรรมชาติภายนอก ลดความกระด้างของบรรยากาศ พื้นที่คอร์ทตรงกลางบ้านซึ่งเป็นส่วนสำคัญของความงามแบบบ้านจีนโบราณยังถูกเก็บไว้…

Continue Readingต่อลมหายใจให้อดีต…เปลี่ยนอาคารเก่าเติมจิตวิญญาณใหม่ให้เป็นพื้นที่สาธารณะ

La Comuna บ้านแบบ 2 in 1 ผสานที่อยู่อาศัยเข้ากับพื้นที่การลดและรีไซเคิลขยะของชุมชน

การสร้างสถาปัตยกรรมใหม่ โดยส่วนใหญ่คือการทำลายทรัพยากรที่มีจำกัดในโลกเพื่อสร้างมันขึ้นมา แนวทางที่น่าสนใจสำหรับการลดการใช้วัสดุก่อสร้างสามารถทำได้ทั้งการออกแบบให้ประหยัด หรือการเลือกใช้วัสดุที่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้ แต่สำหรับการนำวัสดุกลับมาใช้ใหม่ในแต่ละชุมชนก็เป็นสิ่งที่ต้องให้ความสำคัญในภาวะปัจจุบันของโลกเรา ด้วยเราจะพบได้จากสื่อต่างๆ ถึงขยะที่กำลังจะล้นโลกของเราในเวลาอีกไม่นาน โครงการเพื่อชุมชนในเมืองฮัวกิลา ประเทศเอกวาดอร์ ซึ่งเป็นเมืองชายแดนระหว่างเปรูและเอกวาดอร์ ได้เกิดโครงการนำร่องที่ผสานที่อยู่อาศัยเข้ากับพื้นที่สร้างการลดขยะจากชุมชน ด้วยฝีมือร่วมกันออกแบบของ 2 สำนักงานสถาปนิกเอกวาดอร์ ชื่อโครงการคือ ‘La Comuna’ แปลว่า ชุมชน กิจกรรมในงานนี้รองรับสำหรับกิจกรรมการรีไซเคิล งานช่างผสานกันกับที่อยู่อาศัย ให้สามารถเกื้อกูลกันได้ทั้งเจ้าของบ้านและกิจกรรมรองรับการลดขยะในชุมชน พื้นที่ใช้สอยโครงการแบ่งออกเป็น 2 ชั้น ด้วยหน่วยที่มีพื้นที่แต่ละช่วงเสาขนาด 3x4 เมตร จำนวน 3…

Continue ReadingLa Comuna บ้านแบบ 2 in 1 ผสานที่อยู่อาศัยเข้ากับพื้นที่การลดและรีไซเคิลขยะของชุมชน

NOON จากบ้านเก่าในเม็กซิโกสู่พื้นที่แห่งการเรียนรู้อย่างอิสระหลังเลิกเรียน

การพัฒนาของสมองสำหรับวัยเด็กนั้นสำคัญต่อการพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ของเด็กอย่างมาก พื้นที่สำหรับเด็กจึงควรเป็นพื้นที่เปิดให้เล่น ให้มีจิตนาการที่สามารถพัฒนาการเรียนรู้ให้เป็นผู้ใหญ่ที่เป็นกำลังในการพัฒนาของโลกต่อไปในวันหน้า แต่พื้นที่เหล่านี้ในประเทศที่ไม่ร่ำรวยนัก ยิ่งหากเป็นโครงการภายใต้งบประมาณที่จำกัด จะมีสภาพที่ไม่น่าใช้งานเอาเสียเลย แต่ถ้าให้ความสำคัญกับการออกแบบที่แก้ปัญหาให้เรื่องของงบประมาณ มาพบกับความคุ้มค่า ความเป็นไปได้ที่จะได้งานดีก็มีโอกาสมากขึ้นแน่นอน NOON คือโครงการที่เป็นพื้นที่เรียนรู้หลังโรงเรียนเลิก ให้เหล่าเด็กสามารถมาทำกิจกรรมต่างๆ หลังเลิกเรียนอย่างเป็นอิสระ คล้ายว่าเป็นสนามเด็กเล่นที่ถูกออกแบบให้รองรับกิจกรรมสำหรับการเรียนรู้ของเด็ก โดยโครงการมีปัญหาเรื่องงบประมาณที่จำกัด ตัวงานแต่เดิมเป็นบ้านเก่าที่เป็นโจทย์ให้สถาปนิกเข้ามาแก้ แม้ว่าจะฟังดูยาก แต่สำหรับสถาปนิกจากเม็กซิโก TACO taller de arquitectura contextual ได้ทำการออกแบบปรับปรุงเป็นพื้นที่สำหรับเด็กเล่นจากบ้านเก่าในประเทศเม็กซิโกให้เป็นงานที่น่าสนใจได้ สถาปนิกออกแบบด้วยข้อจำกัด เปลี่ยนพื้นที่ภายในบ้านรองรับกิจกรรมใหม่ ที่มีทั้งสำนักงาน ห้องให้คำปรึกษา ห้องทำงาน ตัวโครงสร้างบ้านเดิมได้ถูกเก็บไว้…

Continue ReadingNOON จากบ้านเก่าในเม็กซิโกสู่พื้นที่แห่งการเรียนรู้อย่างอิสระหลังเลิกเรียน

‘ผศ.ดร.สุพิชชา โตวิวิชญ์’ ASA CAN บทบาทของสถาปนิกชุมชนและความสำคัญของพื้นที่สาธารณะ

ASA CAN หรือ กรรมาธิการสถาปนิกเพื่อสังคมและเมือง สมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์ (ASA – Association of Siamese Architects) เป็นหน่วยงานที่ทำงานด้านสถาปัตยกรรมชุมชน โดยตลอดหลายปีที่ผ่านมา ASA CAN ได้จัดเวิร์คช็อป เสวนา และลงพื้นที่ไปทำงานในหลายๆ ชุมชนที่เป็นจุดเล็กๆ ตามมุมเมืองต่างๆ หลายแห่ง เพื่อให้ได้รู้จักการทำงานของ ASA CAN มากขึ้น Creative Citizen ได้นัดคุยกับ ผศ.ดร.สุพิชชา…

Continue Reading‘ผศ.ดร.สุพิชชา โตวิวิชญ์’ ASA CAN บทบาทของสถาปนิกชุมชนและความสำคัญของพื้นที่สาธารณะ

อาคารอเนกประสงค์ในเอกวาดอร์ ชั้นบนเป็นโรงอาหาร ชั้นล่างเป็นพื้นที่สันทนาการ

สำหรับการใช้งานของสถาปัตยกรรมชั่วคราว เมื่อกำเนิดขึ้นแล้ว หน้าที่ของมันคือรับใช้จุดประสงค์อย่างหนึ่งในเวลาสั้น จากนั้นมันก็ต้องถูกรื้อถอนไป แบบที่เราจะได้พบกับสถาปัตยกรรมประเภทศาลาแสดงงาน ซึ่งเมื่อจบงานนิทรรศการนั้นแล้ว ก็จะถูกรื้อทิ้งไปอย่างน่าเสียดาย แต่ถ้าเราเพิ่มแนวคิดที่จะหาทางให้เศษวัสดุเหล่านี้มันกลับมาเป็นสถาปัตยกรรมอีกครั้ง การออกแบบมันจะช่วยให้เป็นไปแบบไหนได้บ้าง คำตอบของคำถาม ต้องพามาที่ย่านชานเมืองของประเทศเอกวาดอร์ เมื่อสถาปนิกเจ้าถิ่นของประเทศเอกวาดอร์ Al Borde + Taller General เสนอให้สร้างสถาปัตยกรรมขนาดเล็กเพื่อรองรับกิจกรรมของเหล่าเด็กในชุมชนด้วยวัสดุที่รื้อจากศาลาแสดงงาน โครงการนี้เริ่มต้นที่ทางชุมชน Guadurnal  แห่งนี้ประสบภัยแผ่นดินไหวในวันที่ 16 เมษายน 2016 ทำให้ขาดส่วนอำนวยความสะดวกพื้นฐานไป ในขั้นตอนการออกแบบสถาปนิกได้ลงพื้นที่เพื่อทำการประชุมเชิงปฏิบัติการกับชาวชุมชน เพื่อหาคำตอบของแนวทางการสร้างงานนี้ โดยเป็นโรงอาหารอเนกประสงค์สำหรับเด็ก ผู้คนในชุมชน กิจกรรมในงานนี้แบ่งเป็น…

Continue Readingอาคารอเนกประสงค์ในเอกวาดอร์ ชั้นบนเป็นโรงอาหาร ชั้นล่างเป็นพื้นที่สันทนาการ

สนามกีฬาสีสดใส..เปลี่ยนพื้นที่ว่างในสลัมให้เป็นพื้นที่สร้างสรรค์ของชุมชนในเม็กซิโกซิตี้

กีฬา เป็นทางออกหนึ่งสำหรับปัญหาความรุนแรงและยาเสพติด โดยเฉพาะที่เกิดขึ้นในพื้นที่เสื่อมโทรม นี่คือสิ่งที่องค์กรไม่แสวงผลกำไร Love.fútbol กำลังพยายามทำอยู่ ด้วยการเข้าไปฟื้นฟูสนามกีฬาในพื้นที่ชายขอบในหลายๆ เมืองที่ประสบปัญหาดังกล่าว ในเม็กซิโก Love.fútbol ยังได้จับมือกับสตูดิโอออกแบบท้องถิ่น All Arquitectura พัฒนาให้สนามกีฬาที่พวกเขาเข้าไปฟื้นฟูมีงานออกแบบที่สดใสสวยงามอีกด้วย นั่นคือ สนามกีฬาฟุตบอลและบาสเก็ตบอล ที่อยู่ในย่านที่อยู่อาศัย Valle de Chalco แถบชานเมืองของ Mexico City โดยย่านดังกล่าวนั้นเมื่อรวมเข้ากับ Ciudad Nezahuacoyotl และ Ixtapaluca ที่อยู่ติดกันแล้ว จัดเป็นสลัมขนาดใหญ่อันดับต้นๆ…

Continue Readingสนามกีฬาสีสดใส..เปลี่ยนพื้นที่ว่างในสลัมให้เป็นพื้นที่สร้างสรรค์ของชุมชนในเม็กซิโกซิตี้