Creative Citizen

BookWorm Pavilion ห้องสมุดตัวหนอน เดินทางทั่วอินเดียเพื่อส่งเสริมการอ่าน

ไม่มีอะไรสำคัญไปกว่าการศึกษา การอ่านจึงเป็นรากฐานที่สำคัญต่อมนุษย์ เราสามารถสร้างสรรค์และทำลายได้ด้วยความรู้ และการอ่านคือเครื่องมือที่ให้เราเข้าถึงความรู้ที่จะยกระดับคุณภาพชีวิตมนุษย์ แต่ในขณะเดียวกันสถาปัตยกรรมสำหรับการอ่านที่เราคุ้นเคย มักเจอรูปแบบที่มีความเป็นสถาบันสูง แฝงด้วยท่าทีที่เป็นทางการจนสร้างความรู้สึกข่มผู้ใช้งาน โดยเฉพาะเด็กที่มีสเกลเล็กกว่าผู้ใหญ่ เมื่อเหล่าเด็กที่รักการอ่านเข้ามาใช้ห้องสมุดแบบเก่า มันดูไม่ชวนให้เข้าใช้งานเอาเสียเลย แต่มีอีกคำตอบสำหรับสถาปัตยกรรมเพื่อการอ่านจากประเทศอินเดีย ซึ่งเป็นการทดลองทางสถาปัตยกรรมที่มีคำตอบน่าสนใจ ในพื้นที่สวนของพิพิธภัณฑ์ Chhatrapati Shivaji Maharaj Vastu Sangrahalaya  หรือ CSMVS Museum ในเมืองมุมไบ ได้มีการสร้างศาลาแห่งการอ่านชื่อว่า ‘BookWorm’ แปลได้ตรงตัวก็คือหนอนหนังสือ ในนัยหนึ่งมันหมายถึงคนที่รักการอ่านจนฝังตัวไว้กับหนังสือ แต่ในนัยของการออกแบบ มันคือห้องสมุดเคลื่อนที่รูปทรงคล้ายตัวหนอนนั้นเอง จุดเริ่มต้นงานนี้มาจากที่สตูดิโอออกแบบจากอินเดีย NUDES…

Continue Reading

The Anti-Extinction Library ห้องสมุดรูปไข่ในนิวยอร์กช่วยเก็บและปกป้องสิ่งมีชีวิตท้องถิ่นที่ใกล้สูญพันธุ์

โลกและชีวิตวิวัฒนาการคู่กันมาช้านาน ท่ามกลางความหลากหลายของชีวภาพ และกฎแห่งความอยู่รอด ดังที่ ชาร์ลส์ ดาร์วิน เคยพูดไว้ ธรรมชาติคัดสรรค์ชีวิตที่แข็งแรงกว่าเพื่อดำรงอยู่ ส่วนที่อ่อนแอก็พ่ายแพ้ไป ในยุคปัจจุบันเมื่อประชากรโลกเพิ่มมากขึ้นกลับเป็นการผลักให้ชีวิตอื่นกลายเป็นผู้แพ้มากขึ้น ทรัพยากรทั้งหลายถูกเสพทำลายไปอย่างรวดเร็ว จากระบบอุตสาหกรรมและความเจริญของสังคมมนุษย์ หลายเผ่าพันธุ์กำลังสูญพันธุ์ไป The Anti-Extinction Library ศิลปะรูปทรงไข่ถูกจัดแสดงขึ้นที่ศูนย์อุตสาหกรรมการต่อเรือ Brooklyn Navy Yard ซึ่งตั้งอยู่ริมแม่น้ำ East River ทางตะวันออกเฉียงเหนือของเขตบรุคลินในนิวยอร์ก นอกจากจะเป็นงานประติมากรรมแล้ว ก็ยังเป็นเสมือนห้องสมุดปกป้องการสูญพันธุ์ที่จัดเก็บแช่แข็งตัวอ่อนของสายพันธุ์สัตว์ซึ่งมีแนวโน้มจะสูญพันธุ์อันเนื่องมาจากการคุกคามของมนุษย์ จัดเป็นแหล่งข้อมูลเพื่อการศึกษาเรียนรู้ของผู้คนในชุมชน ซึ่งเป็นหนึ่งในงาน TED Countdown…

Continue Reading

Microlibrary Warak Kayu ห้องสมุดขนาดเล็กต้นทุนต่ำในเมืองเซอมารัง อินโดนีเซีย

ในภูมิภาคแถบเส้นศูนย์สูตร ซึ่งอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ ส่งผลให้สภาพอากาศเป็นลักษณะร้อนชื้น แดดจัด ฝนตกชุก สถาปัตยกรรมในแถบนี้จึงมีการปรับตัวให้รับมือได้กับความร้อนจากแสงแดด พร้อมกับฝนที่ตกจำนวนมาก ยิ่งอยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตรเท่าไร ยิ่งฝนตกหนัก จนมีคำกล่าวที่ว่า ‘ฝนแปดแดดสี่’ กันเลยทีเดียว แม้รูปลักษณ์สถาปัตยกรรมจะเปลี่ยนไปตามยุคสมัยจากปัจจัยภายนอกที่เข้ามาผสมจนกลมกลืน แต่ความผสมผสานเหล่านี้คือสเน่ห์เฉพาะตัว ดังเช่นการผสมกับสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ที่มีที่มาจากตะวันตกมาพลอดรักกับพื้นถิ่นอุษาคเนย์จึงเกิดสถาปัตยกรรมที่เรียกว่า ‘tropical modern architecture’ การแปลความของสถาปัตยกรรมร่วมสมัยในแบบนี้ พบได้หลากรูปแบบตามวัสดุ ช่างฝีมือของแต่ละท้องถิ่น อย่างที่เกาะชวา เมืองเซอมารัง ประเทศอินโดนีเซีย กำเนิดโครงการ Microlibrary Warak Kayu ห้องสมุดขนาดเล็กในชุมชน เป็นโครงการห้องสมุดชุมชนลำดับที่…

Continue Reading
Ruralation Library ศัลยกรรมบ้านดินเก่าให้มีวิญญาณใหม่เป็นห้องสมุดในหมู่บ้านไต๋เจียซาน ประเทศจีน
桐庐莪山畲族先锋云夕图书馆

Ruralation Library ศัลยกรรมบ้านดินเก่าให้มีวิญญาณใหม่เป็นห้องสมุดในหมู่บ้านไต๋เจียซาน ประเทศจีน

สถาปัตยกรรมต่างมีเวลาของมันเอง เมื่อถูกสร้างในช่วงเวลาหนึ่งก็เหมาะกับการใช้งานในช่วงเวลาหนึ่ง เมื่อกาลเวลาทำงานผ่านไป สถาปัตยกรรมนั้นก็อาจไม่เหมาะสมกับช่วงเวลาใหม่ และทำให้เป็นสาเหตุที่สถาปัตยกรรมต้องมีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงตัวมันเอง ไม่ต่างอะไรกับการผ่าตัดหรือศัลยกรรมให้ตัวมันเองมีสังขารที่เหมาะกับยุคสมัยได้ ในพื้นที่ชนบทของประเทศจีน เมืองถงลู่ มณฑลเจ้อเจียง ซึ่งเป็นพื้นที่ของกลุ่มชาติพันธุ์ฉี ในหมู่บ้านโบราณเรียงรายไปด้วยสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นที่เรียกว่าบ้านดิน บ้านดินเหล่านี้ก่อสร้างด้วยเทคนิคก่อสร้างแบบอิฐดินดิบ หรือที่เรียกว่า Adobe เป็นวัฒนธรรมการก่อสร้างร่วมกันที่เราพบได้ทั่วไปในจีน เนื่องจากบ้านดินเหล่านี้มีอายุมากกว่าหลายร้อยปี หลายหลังไม่เหมาะสำหรับการอยู่อาศัยในปัจจุบันแล้ว การตามหาการใช้สอยใหม่ก็เปรียบได้กับการหาวิญญาณใหม่ให้ร่างเดิมที่เคยหมดลมหายใจไปแล้ว คำถามคือวิญญาณแบบไหนที่เหมาะกับบ้านดินอายุเป็นศตวรรษเหล่านี้ อีกหนึ่งคำตอบปรากฏในหมู่บ้านไต๋เจียซาน เมืองอี้ซาน ได้ทำการเข้าไปศัลยกรรมบ้านดินเก่าให้มีวิญญาณใหม่เป็นห้องสมุด จากบ้านดิน 2 หลังที่อยู่ใกล้กัน ถูกปรับเปลี่ยนการใช้สอยจากพื้นที่ที่เคยใช้พักอาศัยให้กลายเป็นพื้นที่สาธารณะ รองรับการใช้สอยใหม่ ทั้งส่วนอ่านหนังสือ ห้องประชุมในชุมชน คาเฟ่…

Continue Reading

‘Shared Lady Beatle’ ห้องสมุดสุดจินตนาการ เพราะการเรียนเป็นเรื่องสนุก

“การเรียนเป็นเรื่องสนุก” เคยได้ยินนักการศึกษายุคใหม่พยายามปลูกฝังแนวคิดนี้ให้กับเยาวชน และปรับเปลี่ยนรูปแบบการเรียนรู้จากวิธีการเดิมที่เคร่งเครียดให้เป็นกันเองมากขึ้น ซึ่งก็น่าจะดี แต่ทว่าโลกปัจจุบันที่เต็มไปด้วยการแข่งขัน สร้างความวิตกกังวลให้ผู้ปกครองที่เป็นห่วงอนาคตบุตรหลาน จึงพากันส่งเด็กๆ ให้เข้าเรียนหลักสูตรเสริมพิเศษมากมาย ผลที่ตามมาก็คือความเครียดและแรงกดดันในตัวเด็ก หลายสังคมเป็นเช่นนั้นโดยเฉพาะบ้านเรา สำหรับโลกแห่งการสร้างสรรค์และการออกแบบย่อมช่วยแก้ปัญหาได้อย่างผลงานชิ้นนี้ ‘Shared Lady Beatle’ Luo Studio จากปักกิ่งประเทศจีนออกแบบห้องสมุดเคลื่อนที่ให้เด็กๆ โดยนำจักรยานมาแต่งเติมประกอบใหม่ให้เป็นแมลงปีกแข็งรูปร่างแปลกตาน่าสนใจ ภายในปีกทั้งสองข้างเมื่อเปิดออกยังซ่อนชั้นวางหนังสือไว้ให้เลือกหนังสือที่แต่ละคนชอบ นับเป็นการลดช่องว่างระหว่างการเรียนรู้และจินตนาการเชิงสร้างสรรค์ของเด็ก รูปทรงของแมลงนี้ดูคล้ายสัตว์ประหลาดยักษ์ที่ตื่นตาดึงดูดความสนใจชวนให้นึกสนุกอยากค้นหา กระตุ้นนิสัยรักการอ่าน วัสดุที่นำมาใช้ก็เป็นการอัพไซเคิลจากเศษซากจักรยานเก่ามาดัดแปลงเป็นรถสามล้อ ส่วนของปีกแมลงนั้นก็ทำมาจากชิ้นส่วนของซากรถยนต์เก่าที่ทิ้งแล้ว เมื่อมาประกอบกันก็เป็นงานออกแบบเชิงสร้างสรรค์ที่ชาญฉลาด เพราะนอกจากจะเป็นของเล่นชิ้นใหญ่ที่ทั้งเสริมสร้างความรู้ยังเป็นมิตรกับธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอีกด้วย บางทีโลกและสังคมเมืองทุกวันนี้ก็เสมือนป่าใหญ่ที่ต้องการเติบโตของข้อมูลและความรู้อย่างถูกทาง ชุมชนบ้านเรือนก็ไม่ต่างจากต้นไม้ที่รอให้แมลงมาช่วยผสมเกสร แพร่ขยายพันธุ์ คงจะดีถ้ามีกิจกรรมสร้างสรรค์เสริมสร้างจินตนาการให้กับเยาวชน…

Continue Reading

VAC-Library ห้องสมุดกลายเป็นห้องสนุกด้วยเกษตรแบบผสมผสานในกรุงฮานอย

ปัญหาของเมืองใหญ่ในบริบทคือการใช้พื้นที่ให้เหมาะสม ยิ่งในประเทศที่กำลังพัฒนา การใช้พื้นที่ต้องระมัดระวัง เพราะการเจริญเติบโตของเมืองที่ไร้ทิศทางจะไม่นำพาไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน และส่งปัญหาในอนาคตที่ต้องตามแก้กันไม่รู้จบ อย่างในกรณีของเมืองหลวงอายุพันปี กรุงฮานอย เวียดนาม เป็นเมืองที่มีการเจริญเติบโตมานาน หลายพื้นที่ถูกจับจองจากความเจริญที่เข้ามาเรื่อยๆ ตามรายได้ที่เพิ่มขึ้นของประชากร ปัญหาเรื่องเมืองก็ตามเช่นกัน เราจะสามารถเห็นตึกแถวแสนแคบที่ขึ้นสูงจนเป็นรูปแบบแปลกตาที่มีความเฉพาะมาก และในย่านที่ไม่ไกลจากทะเลสาบฮหว่านเกี๊ยม ซึ่งเป็นศูนย์กลางของย่านเมืองเก่าในฮานอย ได้เกิดโครงการเชิงทดลอง เพื่อหาคำตอบให้กับเมืองที่หนาแน่น โครงการทดลองนี้คือห้องสมุดขนาดเล็กชื่อว่า VAC-Library โดยที่มาของชื่อมาจากอักษรเวียดนาม 3 ตัวคือ Vườn แปลว่า สวน, Ao แปลว่า สระน้ำ  และ Chuồng…

Continue Reading

‘ห้องสมุดและศูนย์ศิลปะเด็กหูต่ง’ เชื่อมชุมชนเก่า 400 ปีเข้ากับโลกใหม่ด้วยการเรียนรู้

สถาปัตยกรรมสามารถทำหน้าที่ฟื้นฟูชุมชนเก่าได้อย่างไร ในขณะที่กระแสของใหม่เข้าถาโถมทับของเก่าอยู่เป็นประจำ แม้ว่าเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่เราสามารถเลือกได้ว่าจะใช้วิธีไหน ณ ลานล้อมด้วยบ้านขยาดย่อมใต้ต้นแอชในกรุงปักกิ่ง ประเทศจีน ห่างจากจัตุรัสเทียนอันเหมินราว 1 กิโลเมตร จะพบกับชุมชนหมายเลข 8 ที่มีอายุราว 300-400 ปี เคยผ่านร้อนผ่านหนาวเปลี่ยนการใช้งานตามชุมชนที่เปลี่ยนไป จากเคยเป็นวัดในชุมชน จนยุค 1950 ได้เปลี่ยนเป็นบ้าน จวบจนช่วงปี 2010 ได้กลายสภาพเป็นกลุ่มบ้านแออัด ไม่น่าใช้งาน จนได้มีการเสนอโปรแกรมใหม่เข้าไปกระตุ้นบ้านล้อมลานนี้ให้มีชีวิตอีกครั้ง จาง เค จากสำนักงาน ZAO/standardarchitecture ได้รับบทบาทเป็นสถาปนิกที่เข้ามาปรับปรุงพื้นที่เก่านี้ให้เป็นห้องสมุดและศูนย์ศิลปะชุมชนหูต่ง…

Continue Reading

‘ดรุณบรรณาลัย’ ห้องสมุดหนังสือภาพสำหรับเด็กปฐมวัยในอาคารเก่าเกือบร้อยปี

พ่อแม่ผู้ปกครองของเด็กๆ รู้หรือยังว่ากรุงเทพฯ ก็มีห้องสมุดหนังสือภาพสำหรับเด็กเหมือนกับในอีกหลายเมืองแล้วเหมือนกัน นั่นคือ ห้องสมุดดรุณบรรณาลัย ที่ก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 2559 จากการผลักดันของมูลนิธิหนังสือเพื่อเด็ก รวมทั้งได้รับการสนับสนุนจากสถาบันราชานุกูล กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข และมูลนิธิสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ ห้องสมุดดรุณบรรณาลัยพัฒนาต่อยอดมาจากโครงการ 'หนังสือเล่มแรก' ที่ส่งเสริมให้ห้องสมุดสาธารณะหลายแห่งมีมุมหนังสือสำหรับเด็กปฐมวัย เพื่อที่เด็กๆ ผู้เป็นอนาคตของชาติจะได้มาใช้มุมหนังสือที่สร้างสรรค์ขึ้นมาสำหรับพวกเขาโดยเฉพาะนี้หาความรู้และความเพลิดเพลินกัน ไม่ใช่แค่หนังสือภาพสำหรับเด็กปฐมวัยกว่า 4,000 เล่ม เท่านั้นที่ดึงดูดให้ผู้ปกครองพาลูกพาหลานมาใช้เวลากันที่นี่ แต่ห้องสมุดดรุณบรรณาลัยยังตั้งอยู่ในอาคารเก่าอายุเกือบร้อยปีที่คลาสสิคสวยงาม จากสนามหญ้าเทียมสีเขียวสดด้านนอกมีบันไดเล็กๆ ฉาบสีรุ้งเชื่อมพื้นที่เข้าไปยังภายในอาคาร และเมื่อเข้าไปข้างในบริเวณชั้นล่าง เด็กๆ จะพบกับเคาน์เตอร์บรรณารักษ์ ห้องต่างๆ ที่จัดแบ่งหนังสือไว้ตามช่วงอายุ ชั้นหนังสือที่สูงพอให้เด็กเล็กเอื้อมถึง…

Continue Reading

ต่อลมหายใจให้อดีต…เปลี่ยนอาคารเก่าเติมจิตวิญญาณใหม่ให้เป็นพื้นที่สาธารณะ

ปัญหาของการพัฒนาเมืองใหม่ทำให้บ้านเมืองเก่าที่ยังมีคุณค่าถูกทำลายไปอย่างง่ายดาย เพราะความไม่เข้าใจถึงความสำคัญของการรักษาอัตลักษณ์จากอดีตให้มีลมหายใจในยุคปัจจุบันได้ ใจความสำคัญของการอนุรักษ์ไม่จำเป็นต้องเก็บแต่ความเก่าไว้ให้คร่ำครึเพียงอย่างเดียว แต่มันสามารถนำมาจับปรับปรุงให้เหมาะกับวิถีชีวิตใหม่ได้เช่นกัน อย่างการเติมวิญญาณใหม่ในร่างเก่าที่หมู่บ้านเจียงเฉิน ตำบลโกสุ้น  จังหวัดนานกิง ประเทศจีน โดยมีสำนักงาน Mix Architecture สถาปนิกจากนานกิงที่รับบทมาปรุงความเก่าให้กลมกล่อม โดยพวกเขาได้เข้าไปเปลี่ยนจากบ้านร้างในหมูบ้านเจียงเฉินให้เป็นพื้นที่สาธารณะในชุมชน ร่วมสร้างโปรแกรมใหม่บนพื้นที่เก่าที่ประกอบไปด้วย ห้องสมุด ห้องชา ห้องน้ำสาธารณะ บทสนทนาเก่าและใหม่ถูกเล่าผ่านการปะทะกันของการใช้สอยที่เชื่อมกับการใช้สอยใหม่ในบ้าน ความเก่าถูกขับออกมาให้ชัดเจนด้วยการนำวัสดุใหม่ให้บอกถึงกาลเวลาที่เกิดงานนี้ขึ้น มากกว่าจะใช้วิธีลอกเลียนทำเทียมของเดิม การออกแบบใหม่จึงลดข้อจำกัดของบ้านเก่าที่ขาดความเชื่อมโยงกับภายนอก เพราะเทคโนโลยีของยุคที่สร้างบ้านนี้ยังไม่สามารถทำได้ เมื่อมีเทคโนโลยีใหม่เข้ามาช่วยจึงทำให้สถาปนิกตัดสินใจปรุงการใช้สอยจากบ้านส่วนตัวให้เป็นพื้นที่สาธารณะที่น่าใช้งานมากขึ้น ด้วยเปลือกภายนอกที่ถูกเปลี่ยนไปเล็กน้อย ภายในห้องสมุด ส่วนทางเข้าเติมชั้นหนังสือภายในห้องสมุดที่เป็นห่อสเปซตรงกลาง เจาะช่องแสงด้านบน ดึงแสงธรรมชาติลงมาเพื่อเพิ่มชีวิตชีวาด้วยแสงธรรมชาติภายนอก ลดความกระด้างของบรรยากาศ พื้นที่คอร์ทตรงกลางบ้านซึ่งเป็นส่วนสำคัญของความงามแบบบ้านจีนโบราณยังถูกเก็บไว้…

Continue Reading

‘Rapana’ ห้องสมุดสาธารณะริมถนน แค่เดินผ่านก็แวะอ่านหนังสือได้สบายๆ

ปัจจุบันเรากำลังอยู่ในยุคดิจิตอลที่หลายคนต่างจดจ่ออยู่กับสมาร์ทโฟน ทำให้การอ่านหนังสือเป็นสิ่งที่ถูกมองข้ามไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งรูปแบบหนังสือที่เป็นเล่มก็เริ่มที่จะได้รับความนิยมน้อยลงทุกทีๆ เพราะเดี๋ยวนี้มี kindle มี E-book ให้เลือกมากมาย อ่านง่าย พกพาสะดวก แถมยังราคาถูก ส่งผลให้หนังสือแบบเดิมๆ กลายเป็นสิ่งที่คนมองว่าหนัก พกพาลำบากและดูเอาท์ไปโดยปริยาย ด้วยเหตุนี้ทีมนักออกแบบและสถาปนิกในประเทศบัลแกเรียจึงร่วมมือกันสร้างห้องสมุดริมถนนที่มีชื่อว่า ‘Rapana’ ขึ้นในเมืองวาร์นา เพื่อส่งเสริมให้คนหันมาอ่านหนังสือกันอีกครั้ง และด้วยความที่เมืองวาร์นาเป็นเมืองริมทะเล ทีมนักออกแบบจึงวางคอนเซ็ปต์ของห้องสมุดนี้ให้มีรูปทรงคล้ายกับเปลือกหอยทากทะเล ผสมผสานกับแรงบันดาลใจการออกแบบที่ได้มาจากธรรมชาติและรูปทรงของสิ่งมีชีวิต เพื่อสะท้อนถึงความเป็นเมืองชายทะเลของวาร์นาและสร้างคุณค่าให้กับชุมชนในเมืองด้วย ในส่วนของโครงสร้างออกแบบใช้โปรแกรม Rhinoceros 3D และ Grasshopper เพื่อช่วยให้ทีมงานสามารถออกแบบได้หลากหลายจนกว่าจะได้รูปแบบที่ตรงตามคอนเซ็ปต์ที่ต้องการและสอดคล้องกับงบประมาณที่ตั้งไว้ ใช้วัสดุที่เป็นมิตรต่อธรรมชาติเป็นหลักซึ่งก็คือแผ่นไม้ที่ถูกพิมพ์จากเครื่องพิมพ์ 3 มิติ…

Continue Reading
  • 1
  • 2
Close Menu